Σκωληκοειδίτιδα — Γιατί Δεν Πρέπει να Αγνοηθεί
Η Οξεία σκωληκοειδίτιδα είναι η συχνότερη επείγουσα χειρουργική πάθηση της κοιλίας. Πολύ κοινή τόσο σε παιδική, εφηβική οσο και ενήλικη ηλικία, πολύ πιο σπάνια σε βρέφη και ηλικιωμένους μπορεί να προκύψει σε κάθε ηλικία με την ίδια συχνότητα και στα δύο φύλλα. Πρόκειται για μια οξεία φλεγμονή της σκωληκοειδούς απόφυσης.
Είναι ένα μικρό λεπτό σωληνοειδές και εξόφθαλμο όργανο που βρίσκεται στην αρχή του παχέος εντέρου (τυφλό). Η φλεγμονή του χρήζει άμεσης χειρουργικής αντιμετώπισης διότι σε αντίθετη περίπτωση μπορεί να εξελιχθεί σε περιτονίτιδα που είναι απειλητική για τη ζωή.
Στην κοινή γνώμη είναι συνυφασμένη με μία συνηθισμένη πάθηση της οποιας η ίαση μέσω χειρουργικης επεμβασης επιτυγχάνεται παντα. Μερικές φορές όμως τα πράγματα μπορεί να είναι πιο σοβαρά. Γι αυτό τον λόγο πρέπει ο ασθενής να ξέρει να αναγνωρίζει τα συμπτώματα εγκαίρως γιατι η ταχύτητα αντίδρασης και επέμβασης είναι εξαιρετικά κρίσιμη για την επιβιωση του.
Τι είναι ο Σκωληκοειδής — Ανατομία & Λειτουργία
Η σκωληκοειδής απόφυσης είναι ένα μικρό, στενό και κυλινδρικό, τυφλό σωληνάκι που αποτελεί μέρος του πεπτικού συστήματος. Εκφύεται από τον τυφλό στο δεξιό λαγόνιο βόθρο. Έχει μήκος συνήθως 5-10 cm. Ονομάζεται ¨σκωληκοειδής¨ επειδή μοιάζει με μικρό σκουλήκι. Η θέση μπορεί να διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο εξού και οι πολλές πέραν της τυπικής συμπτωματολογίας κλινικές εκφράσεις της φλεγμονής της.
Αν και οι ρόλοι της είναι περιορισμένοι, συμμετέχει στο ανοσοποιητικό σύστημα μέσω του λεμφικού ιστού ειδικά στην παιδική ηλικία. Έχει επίσης ένα ρόλο στο μικροβίωμα λειτουργώντας ως αποθήκη ωφέλιμων βακτηρίων του εντέρου. Η φλεγμονή της μπορεί να παρουσιαστεί ανά πάσα ηλικία αν και η συχνότερη είναι από 10 έως 30 έτη.
Η απόφραξη του αυλού της σκωληκοειδούς απόφυσης (από κόπρανα, λεμφική υπερπλασία, παράσιτα, ξένα σώματα ή πιο σπανιότερα από όγκους) είναι αυτή που ευθύνεται προκαλώντας φλεγμονή, ισχαιμία μέχρι γάγγραινα και διάτρηση. Χωρίς θεραπεία η εξέλιξη είναι γρήγορη και μπορεί να αποβεί μέχρι και μοιραία.
Κλασικά Συμπτώματα Σκωληκοειδίτιδας
Η συμπτωματολογία ξεκινάει κλασικά με ήπιο πόνο ή απλή ενόχληση γύρω από τον ομφαλό. Είναι ασαφής, διάχυτος και κωλικοειδής. Εντός 6-12 ωρών μεταναστεύει στο δεξιό λαγόνιο βόθρο (σημείο McBurney) και προοδευτικά γίνεται συνεχής και επιδεινώνεται. Αρκετά γρήγορα εμφανίζεται χαμηλός πυρετός (37.8 – 38.5), ναυτία ή έμετος, και μυϊκή σύσπαση. Ο πόνος υποχρεώνει τον ασθενή να αποφεύγει την κίνηση καθώς και την αλλαγή στάσης υποχρεώνοντας τον σε ακινησία λόγω επιδείνωσης σε βήχα ή βάδισης.
Συχνά συνοδεύεται από ανορεξία, ναυτία, ήπια κακουχία. Τα συμπτώματα εξελίσσονται συνήθως μέσα σε 12 με 48 ώρες. Σε πιο προχωρημένο στάδιο (γάγγραινας ή διάτρησης και περιτονίτιδας) ο ασθενής παρουσιάζει μία πιο συπτική εικόνα με υψηλότερο πυρετό, διάχυτο κοιλιακό πόνο με σημεία περιτονίτιδας. Σε αυτή την περίπτωση κάθε λεπτό μετράει, πρόκειται για έκτακτη ανάγκη άμεσης νοσηλείας και χειρουργικής αντιμετωπισης κάνωντας την κλίση ΕΚΑΒ επείγουσα και επιτακτική διοτι τίθεται θέμα μέχρι και για την επιβίωση του ασθενους.
Η παραπάνω είναι η κλασική εικόνα. Παρόλα αυτα δεν εμφανίζεται πάντα σε παιδιά, ηλικιωμένοι, έγκυες γυναίκες που μπορούν να παρουσιάζουν άτυπα συμπτώματα που κάνουν την διάγνωση πιο δύσκολη και συχνά την πρόγνωση χειρότερη.
Διάγνωση Σκωληκοειδίτιδας
Η διάγνωση της σκωληκοειδίτιδας βασίζεται στο συνδυασμό κλινικών, αιματολογικών και απεικονιστικών ευρημάτων. Η κάθε παράμετρος δεν αρκεί από μόνη της για να κάνει την διάγνωση ειδικα σε παιδιά μικρής ηλικίας, ηλικιωμένους και εγκύους.
Η κλινική διάγνωση παραμένει το σημαντικότερο στοιχείο. Αρχικά ο πόνος είναι περιομφαλικός και γρήγορα μεταναστεύει στο δεξιό λαγόνιο βόθρο (σημείο Mac burney). Το πιο συχνό εύρημα είναι η ευαισθησία ή πόνος σε αυτό το σημείο. Συνοδεύεται από στοιχεια περιτοναισμου (αναπήδωσα ευαισθησία, σύσπαση του κοιλιακου τοιχώματος κλπ) και ήπιο πυρετό (38 – 38.5).
Οι αιματολογικές εξετάσεις δείχνουν μια λευκοκυττάρωση και αυξημένη CRP. Παρόλα αυτά σε 20% μπορεί αυτές οι εξετάσεις να είναι φυσιολογικές γεγονός που δεν αρκεί από μόνο του για να αποκλείσει την διάγνωση. Τη ακριβή διάγνωση την δίνουν οι απεικονιστικές εξετάσεις. Πρώτη επιλογή είναι ο υπέρηχος ειδικά σε παιδιά, νέους και έγκυες (λόγω της έλλειψης νοσηρότητας από την απουσία ακτινοβολιας). Εντοπίζει μία διατεταμένη μη συμπιεζόμενη σκωληκοειδή απόφυση με πάχυνση τοιχωματος, περιτυφλικό υγρό και ενδεχομένως και κοπρολιθο.
Παράλληλα ο πόνος που προκαλεί η κίνηση της κεφαλής του υπέρηχου στη κοιλιά δίνει και αυτός μια σημαντική ένδειξη. Σε αμφίβολες περιπτώσεις ή παχύσαρκους ασθενείς η αξονική τομογραφία είναι η πιο αξιόπιστη λύση. Μπορεί να δείξει μια διογκωμένη σκωληκοειδή απόφυση, συνοδευόμενη από φλεγμονή περιτυφλικού λίπους. Η αξονική τομογραφία είναι επίσης πολύ αξιόπιστη για την διάγνωση αποστήματος ή διάτρησης.
Επιπλοκές & Κίνδυνοι Καθυστέρησης
Σε περίπτωση καθυστερημένης αντιμετώπισης μπορούν να επέλθουν σοβαρές επιπλοκές. Η διάτρηση προκαλεί την διάχυση βακτηρίων στην κοιλιακή κοιλότητα και την δημιουργία περιτονίτιδας ή περιτυφλικού αποστήματος. Αυτο έχει ως αποτέλεσμα την παρουσία γενικευμένου έντονου πόνου, “σανίδωση” της κοιλιάς, υψηλού πυρετού και ταχυκαρδίας με σημεία σήψης. Αυτό την καθιστά ως επείγουσας χειρουργικής κατάστασης και επιβάλει την άμεση χειρουργική παρέμβαση.
Παρότι η θνητότητα της σκωληκοειδίτιδας είναι πλέον πολύ χαμηλή (< 0,1%) όταν η διάγνωση και αντιμετώπιση γίνουν εγκαίρως, μπορεί, σε περίπτωση διάτρησης και γενικευμένης περιτονίτιδας να φτάσει μέχρι και το 5% ανάλογα με την ηλικία, γενική κατάσταση, χρονική καθυστέρηση και τις συνοσηρότητες του ασθενούς. Ειδικά οι ηλικιωμένοι, οι ανοσοκατασταλμένοι, οι έγκυες, τα βρέφη και μικρά παιδιά, παρουσιάζουν υψηλότερη θνητότητα. Είναι λοιπόν προφανές πως όσο πιο έγκαιρα αξιολογηθεί και αντιμετωπιστεί τόσο καλύτερη θα είναι και η έκβαση γιατί κάθε ώρα καθυστέρησης αυξάνει τον κίνδυνο διάρρηξης.
Εν κατακλείδι μπορούμε να πούμε πως η οξεία σκωληκοειδίτιδα παραμένει επείγουσα χειρουργική πάθηση αλλα στις περισσότερες περιπτώσεις θεραπεύεται πλήρως χωρίς μόνιμες συνέπειες όταν αντιμετωπιστεί εγκαίρως.
