Χολολιθίαση — Το Κρυφό Πρόβλημα που Επηρεάζει Εκατομμύρια
Η χολολιθίαση ειναι η παρουσία πέτρων στην χοληδόχο κύστη. Πρόκειται για μία πολύ συχνή πάθηση του πεπτικού συστήματος αφού πλήττει 10%-20% του γενικού ενήλικου πληθυσμού.
Παραλληλα είναι εξαιρετικά σπάνια σε παιδιά. Η υψηλότερη συχνότητα παρατηρειτε σε γυναίκες άνω των 40 ετων (αναλογία 2:1 με τους ανδρες) και αυξάνεται σταδιακά με την ηλικία. Στις περισσότερες περιπτώσεις οι πέτρες παραμένουν εντελως ασυμπτωματικές γεγονός που σημαίνει πως μεγαλο μερος των ασθενων αγνοεί ότι πάσχει.
Πολύ συχνά η διάγνωση γίνεται τυχαία με αφορμή την διενέργεια υπερηχογραφηματος. Αλλες φορές με αφορμή των επιπλοκών που μπορούν να προκαλέσουν.
Αυτός ο οδηγός εξηγεί τι είναι η χολολιθίαση, γιατί εμφανίζεται, τα συμπτώματα πότε χρειάζεται αντιμετώπιση και με ποιον τρόπο.
Τι είναι η Χολολιθίαση — Πέτρες & Λάσπη
Η χοληδόχος κύστη (αποκαλούμενη πιο συχνα ως χολή) είναι ένα σακουλάκι που βρίσκεται στην κάτω επιφάνεια του υπαρ. Πιο συγκεκριμενα στο δεξιο υποχονδριο δηλαδη κάτω δεξια απο τα πλευρα. Τοπογραφικά είναι κοντά στο δωδεκαδάκτυλο και στο εγκαρσιο παχυ έντερο.
Ο ρόλος της είναι να αποθηκεύει την χολή που παράγει το ηπαρ. Οταν η τροφή φτάσει στο στομάχι, η χοληδόχος κύστη συσπάται για να εκκρίνει την χολη στο δωδεκαδάκτυλο (πρώτο τμήμα του εντέρου αμέσως μετά από το στομάχι). Η χολή είναι απαραίτητη για την διασπάσει και την απορροφηση των λιπων και ορισμενων βιταμινων (A,D,E,Κ).
Η διαταραχή της ισορροπίας των συστατικων της χολης μέσα στη χοληδόχο κύστη (ειδικα ο υπερκορεσμός της χολής με χοληστερόλη ή μειωμένα χολικά άλατα) εχει σαν αποτελεσμα την δημιουργια λίθων. Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τεσσαρων ειδων λίθους:
- Λίθοι χοληστερόλης: οι πιο συχνές (80%) — κίτρινοι-πράσινοι, σχηματίζονται από περίσσεια χοληστερόλη.
- Λίθοι χρωστικής (μελανές): λιγότερο συχνές — εμφανίζονται κυρίως σε αιμολυτικές νόσους, κίρρωση
- Λίθοι χρωστικής (καφέ): μαλακότεροι, σχηματίζονται συχνότερα μέσα στους χοληφόρους πόρους
- Μικτοί λίθοι: περιέχουν χοληστερόλη, άλατα ασβεστίου, χολερυθρίνη, πρωτεΐνες
- Λάσπη χολής (sludge): πρόκειται για πύκνωση της χολής χωρις να εχουν δημιουργηθει πραγματικες πετρες η οποια ομως μπορει να εξελιχθει σε πετρες.
Αίτια & Παράγοντες Κινδύνου
Τα αίτια και οι παραγοντες κινδυνου της χολολιθιασης ειναι πολλαπλοι:
Κλασσικα μπορουμε να αναφερουμε το γυναικείο φύλο, την παχυσαρκία ή την απότομη απώλεια βάρους και την παρατεταμένη νηστεία, την ηλικια ανω των 40, τις πολύτοκες γυναίκες.
Το οικογενιακο ιστορικο είναι επίσης ένας μη αμελυτεος παραγοντας ρισκου εμφανισης χολολιθιασης. Υπάρχουν βέβαια και μερικοι πιο σπάνιοι παράγοντες. Ενδεικτικα μεταβολικές νόσους οπως ειναι ο σακχαρωδης διαβητη και γενικοτερα το μεταβολικο συνδρομο και οι δυσλιπιδαιμίες, η εγκυμοσυνη, τα αντισυλληπτικά ή θεραπεια με οιστρογόνα αυξάνουν αισθητα την δημιουργία λίθων στη χολή.
Επίσης πρεπει να αναφερουμε πως υπαρχει και κληρονομικός παράγοντας καθως και καποιες πιο σπάνιες νόσους οπως ειναι η κιρρωση ηπατος, η νόσος Crohn, οι αιμολυτικές αναιμίες και οι λοιμώξεις των χοληφόρων αγγείων.
Συμπτώματα Χολολιθίασης
Οπως αναφέραμε και παραπάνω η χολολιθίαση είναι μια πολύ κοινή πάθηση εφ όσων αφορά 10-20% του γενικού πληθυσμού. Πρέπει όμως να επισημάνουμε πως δεν προκαλεί υποχρεωτικα καποια συμπτώματα.
Είναι δηλαδή τις περισσότερες φορές ασυμπτωματική. Σε αυτές τις περιπτώσεις συνιστάται μια απλή παρακολούθηση με υπερηχογράφημα. Μπορεί όμως να είναι υπεύθυνη για διαφόρων μορφών παθήσεων με ενίοτε βαριές συνέπειες.
Η πιο κοινή της μορφή είναι ο ηπατικός κολικός: οφείλεται σε μια παροδική απόφραξη του κυστικού πόρου από λίθο με συνέπεια την διόγκωση της χοληδόχου κύστης και πρόκληση πόνου στο δεξιό υποχονδριο ή στο επιγάστριο με αντανακλαση στον δεξι ώμο. Ο πόνος είναι συνήθως μικρης διαρκείας (30 λεπτά – 6 ώρες) προκαλείται μετα απο λιπαρό γευμα και μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία ή εμετό.
Η μόνιμη απόφραξη του κυστικού πόρου μπορει να προκαλέσει οξεία χολοκυστίτιδα δηλαδή μόλυνση της χοληδόχου κύστης. Ο ασθενής παρουσιάζει συνεχή πόνο στο δεξί υποχονδριο και πυρετό. Χρήζει νοσηλείας, χορήγηση ενδοφλέβιας αντιβίωσης και εκτατής ή ετεροχρονισμένης χειρουργικής αφαιρεσης (χολοκυστεκτομής).
Η μετανάστευση λίθου από την χοληδόχο κύστη μπορεί να προκαλέσει απόφραξη και λοίμωξη του χοληδόχου πόρου δηλαδή χολαγγειίτιδα ή αν πιο χαμηλά του παγκρεατικού πόρου προκαλώντας παγκρεατίτιδα. Πρόκειται για δύο πολύ σοβαρές επιπλοκές που χρήζουν έκτακτης νοσηλείας για αντιμετώπιση διότι μπορεί μέχρι και να αποβούν μοιραίες.
Διάγνωση & Θεραπεία
Η διάγνωση της χολολιθίασης είναι πάντα απεικονιστική. Η εξέταση εκλογής είναι το υπερηχογράφημα άνω κοιλίας. Εντοπίζει τους λίθους στη χοληδόχο κύστη άνω των 2mm με μεγάλη ακρίβεια >95% υπο τη μορφή κινουμένων με την αλλαγή θέσης σώματος υπερηχογενούς σχηματισμών, με ακουστική σκιά.
Ο υπέρηχος δείχνει επίσης πολύ χρήσιμες πληροφορίες για το πάχος του τοιχώματος της κύστης, το μέγεθος της καθώς και την διάμετρο των χοληφόρων αγγείων και του κοινου χοληδόχου πόρου και την υποψια πετρας εκει αν είναι διατεταμένος. Η καλυτερη απεικονιστικη εξεταση για τον έλεγχο των χοληφορων αγγειων και την διάγνωση παρουσιας πέτρας εντός τους καθώς και αλλων παθήσεων των χοληφόρων αγγείων είναι η μαγνητική χολαγγειογραφία (MRI χολαγγειογραφία).
Η ασυμπτωματική χολολιθίαση χρήζει συντηρητικής αντιμετώπισης δηλαδή απλή παρακολούθηση χωρίς υποχρεωτικά χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση. Οι πέτρες παραμενουν αλλα δεν θα παρουσιάσουν υποχρεωτικά επιπλοκές. Σε αντίθετη περίπτωση, δηλαδή σε συμπτωματική χολολιθίαση πρέπει να πραγματοποιηθεί ελάχιστα επεμβατική χειρουργική αφαιρεση: λαπαροσκοπικη χολοκυστεκτομη.
Πρόκειται για την μοναδική μόνιμη και οριστική λύση για συμπτωματικές πέτρες χολής. Με τα παρών επιστημονικα δεδομένα δεν υπαρχει καμια μη χειρουργικη αξιοπιστη λυση στο προβλημα της συμπτωματικής χολολιθίασης.
