Εκκολπώματα Εντέρου | Διατροφή, Συμπτώματα & Χειρουργείο

Τι είναι τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου;

Τα εκκολπώματα του παχέος εντέρου είναι κάτι πολύ συχνό ειδικά μετά τα 60 αφού αφορά 50% του γενικού πληθυσμού. Πρόκειται για μικρές σακοειδείς προεκβολές που σχηματίζονται στο τοίχωμα του εντέρου, κυρίως στο σιγμοειδές, δηλαδή στο τελευταίο τμήμα του.

Δημιουργούνται όταν το πιο βαθύ στρώμα του τοιχώματος του παχέος εντέρου, το βλεννογόνο προεκβάλει μέσα από το πιο επιφανειακό στρώμα του τοιχώματος του παχέος εντέρου, τον ορογόνο χιτώνα.

Η παρουσία πολλών εκκολπωμάτων ονομάζεται εκκολπωμάτωση, Δεν πρόκειται για μια πάθηση αυτή καθαυτή αλλά η φλεγμονή τους η αλλιώς εκκολπωματιτιδα είναι.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα εκκολπώματα δεν προκαλούν συμπτώματα και ανακαλύπτονται τυχαία κατά την κολονοσκόπηση ή κάποια απεικονιστική εξέταση. Μερικοί ασθενείς μπορεί να παρουσιάζουν κοιλιακό πόνο, μετεωρισμό ή μεταβολές στις κενώσεις.

Όταν ένα εκκόλπωμα παρουσιάσει φλεγμονή, προκαλείται εκκολπωματίτιδα, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί με έντονο κοιλιακό πόνο, συνήθως αριστερά χαμηλά, πυρετό και διαταραχές των κενώσεων.

Σπανιότερα μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, όπως απόστημα, αιμορραγία, διάτρηση ή περιτονίτιδα, που απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση και κατάλληλη θεραπεία.

Αίτια και Παράγοντες Κινδύνου: Γιατί δημιουργούνται;

Η ακριβής αιτία δημιουργίας τους δεν είναι πλήρως γνωστή. Η ηλικία, η αυξημένη πίεση στο εσωτερικό του εντέρου, η δυσκοιλιότητα και διατροφικοί παράγοντες φαίνεται ότι συμβάλλουν στην εμφάνισή τους.

Αυξάνοντας την πίεση μέσα στον αυλό του παχέος εντέρου εξασθενει σταδιακά το εντερικό τοίχωμα χάνοντας την ελαστικότητα του με αποτέλεσμα ο βλεννογόνος να προβάλλει προς τα έξω σε ανατομικά ασθενέστερα σημεία.

Πρόκειται για μία από τις συχνότερες παθήσεις του παχέος εντέρου στις δυτικές κοινωνίες. Αφορά περίπου 1 στους 3 ανθρώπους στην ηλικία των 50-60 ετών, ενώ μετά τα 80 έτη μπορεί να αφορά περισσότερους από 7 στους 10.

Στις ΗΠΑ, εκκολπωμάτωση έχει πάνω από 30% των ατόμων ηλικίας 50-59 ετών και πάνω από 70% των ατόμων άνω των 80 ετών.

Στην Ευρώπη, μελέτες κολονοσκόπησης αναφέρουν συνολικό επιπολασμό περίπου 15-35%, με σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με την ηλικία και τον πληθυσμό που εξετάζεται.

Στην Ασία ο επιπολασμός είναι γενικά χαμηλότερος, περίπου 8-29% κυρίως λόγο διαφωρετικων διατροφικών συνηθειών , και χαρακτηριστικά τα εκκολπώματα εμφανίζονται συχνότερα στο δεξιό κόλον.

Η νόσος θεωρούνταν παλαιότερα κυρίως πάθηση των ηλικιωμένων, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες καταγράφεται αύξηση και σε νεότερες ηλικίες.

Η μεγάλη πλειονότητα των ανθρώπων με εκκολπώματα δεν θα παρουσιάσει ποτέ επιπλοκή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του NIDDK, λιγότερο από 5% των ατόμων με εκκολπωμάτωση θα εμφανίσουν εκκολπωματίτιδα.

Η εκκολπωματική αιμορραγία αποτελεί επίσης σημαντική επιπλοκή και μία από τις συχνές αιτίες αιμορραγίας από το κατώτερο πεπτικό.

Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου είναι οι εξής:

• Η ηλικία, καθώς η εκκολπωμάτωση είναι πολύ συχνότερη μετά τα 50-60 έτη.
• Η διατροφή με χαμηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες έχει επίσης συσχετιστεί με την εμφάνισή μέσο της δυσκοιλιότητας που προκαλεί.
• Η χρόνια δυσκοιλιότητα και οι διαταραχές της κινητικότητας του εντέρου συμβάλλουν στην αύξηση της ενδοαυλικής πίεσης.

Άλλοι παράγοντες που έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο είναι η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής άσκησης, το κάπνισμα και η διατροφή πλούσια σε κόκκινο κρέας και επεξεργασμένες τροφές. Παράλληλα, φαίνεται να υπάρχει και γενετική προδιάθεση, καθώς η εκκολπωμάτωση εμφανίζεται συχνότερα σε ορισμένες οικογένειες.

Τα εκκολπώματα συνήθως παραμένουν ασυμπτωματικά. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όμως, μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, κυρίως εκκολπωματίτιδα ή αιμορραγία, οι οποίες απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.

Συμπτώματα: Πότε πρέπει να ανησυχήσετε;

Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων είναι ασυμπτωματική και ανακαλύπτεται τυχαία κατά τη διάρκεια κολονοσκόπησης ή απεικονιστικού ελέγχου. Όταν υπάρχουν συμπτώματα χωρίς φλεγμονή, μπορεί να εμφανιστούν ήπιο ή διαλείπον κοιλιακό άλγος, συνήθως στο αριστερό κάτω μέρος της κοιλιάς, μετεωρισμός (δηλαδή φούσκωμα), αίσθημα κοιλιακής διάτασης και μεταβολές στις κενώσεις, όπως δυσκοιλιότητα ή διάρροια. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να παρουσιαστεί ανώδυνη αιμορραγία από το ορθό.

Συμπτώματα οξείας Εκκολπωματίτιδας

Η οξεία εκκολπωματίτιδα εμφανίζεται όταν ένα ή περισσότερα εκκολπώματα παρουσιάσουν φλεγμονή. Το χαρακτηριστικότερο σύμπτωμα είναι έντονος και επίμονος πόνος στο αριστερό κάτω τεταρτημόριο της κοιλιάς.

Ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται από πυρετό, ρίγος, ναυτία, ανορεξία και αλλαγές στις κενώσεις. Κατά την κλινική εξέταση παρατηρείται συχνά τοπική ευαισθησία και ενίοτε σύσπαση του κοιλιακού τοιχώματος.

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να αναπτυχθούν απόστημα, διάτρηση, περιτονίτιδα, συρίγγιο ή εντερική απόφραξη. Υψηλός πυρετός, έντονος ή επιδεινούμενος κοιλιακός πόνος, εμετοί και γενική επιδείνωση αποτελούν σημεία που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση από γενικό χειρουργό.

Διάγνωση: Πώς γίνεται ο έλεγχος για τα εκκολπώματα;

Η διάγνωση της εκκολπωμάτωσης του παχέος εντέρου γίνεται συχνά τυχαία, καθώς οι περισσότεροι ασθενείς δεν παρουσιάζουν συμπτώματα. Όταν υπάρχουν ενοχλήματα, η διερεύνηση πραγματοποιείται σταδιακά.

1. Ιατρικό ιστορικό: Ο ιατρός αναζητά κοιλιακό άλγος, μετεωρισμό, δυσκοιλιότητα ή διάρροια και επεισόδια αιμορραγίας από το ορθό. Καταγράφονται επίσης προηγούμενα επεισόδια εκκολπωματίτιδας και σχετικοί παράγοντες κινδύνου.

2. Κλινική εξέταση: Πραγματοποιείται ψηλάφηση της κοιλιάς για την αναζήτηση ευαισθησίας, διάτασης ή ψηλαφητής μάζας. Σε απλή εκκολπωμάτωση η εξέταση είναι συνήθως φυσιολογική.

3. Εργαστηριακός έλεγχος: Γενική αίματος και δείκτες φλεγμονής, όπως CRP, ζητούνται κυρίως όταν υπάρχει υποψία οξείας εκκολπωματίτιδας. Μπορεί επίσης να ελεγχθούν νεφρική λειτουργία και ηλεκτρολύτες.

4. Κολονοσκόπηση: Αποτελεί σημαντική εξέταση για την επιβεβαίωση της παρουσίας και της έκτασης των εκκολπωμάτων και, κυρίως, για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων του παχέος εντέρου. Δεν πραγματοποιείται κατά την οξεία φάση εκκολπωματίτιδας λόγω αυξημένου κινδύνου διάτρησης.

5. Αξονική τομογραφία: Σε υποψία οξείας εκκολπωματίτιδας, η αξονική τομογραφία κοιλίας και πυέλου αποτελεί την εξέταση εκλογής. Αναδεικνύει τη φλεγμονή και εντοπίζει πιθανές επιπλοκές, όπως απόστημα, διάτρηση ή συρίγγιο.

Έτσι, η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό ιστορικού, κλινικής εξέτασης, εργαστηριακού και απεικονιστικού ελέγχου.

Η σημασία της διατροφής: Οδηγός για κάθε στάδιο

Διατροφή για πρόληψη (Εκκολπωμάτωση)

Η πρόληψη της εκκολπωμάτωσης έγκειται κυρίως στην ομαλή λειτουργία του εντέρου αποφεύγοντας την δυσκοιλιότητα. Η υιοθέτηση μιας διατροφής πλούσιας σε φυτικές ίνες συμβάλλει στην καλή λειτουργία του εντέρου και μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης εκκολπωματικής νόσου. Συνιστάται καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, όπως μήλα, αχλάδια, πορτοκάλια, μπρόκολο και καρότα.

Τα όσπρια, όπως φακές, φασόλια και ρεβίθια, αποτελούν επίσης εξαιρετικές πηγές φυτικών ινών. Προτιμώνται δημητριακά ολικής άλεσης, βρώμη, ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης αντί των επεξεργασμένων προϊόντων.

Η πρόσληψη φυτικών ινών πρέπει να αυξάνεται σταδιακά. Παράλληλα, είναι σημαντική η επαρκής ενυδάτωση, συνήθως με 1,5-2 λίτρα νερού ημερησίως, ώστε οι φυτικές ίνες να λειτουργούν αποτελεσματικά και να διευκολύνεται η φυσιολογική κινητικότητα του εντέρου.

Διατροφή κατά την οξεία φάση (Εκκολπωματίτιδα)

Κατά την οξεία φάση της εκκολπωματίτιδας, μπορεί να χρειαστεί προσωρινή τροποποίηση της διατροφής, με στόχο τη μείωση της επιβάρυνσης του εντέρου. Ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων, ο ιατρός μπορεί να συστήσει για σύντομο χρονικό διάστημα υδρική δίαιτα ή διατροφή χαμηλού υπολείμματος.

Επιτρέπονται συνήθως εύπεπτες τροφές, όπως λευκό ψωμί, λευκό ρύζι, ζυμαρικά, πατάτες χωρίς φλούδα και άλλα τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες. Η επαρκής ενυδάτωση είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Η δίαιτα αυτή είναι προσωρινή και δεν πρέπει να παρατείνεται χωρίς λόγο. Με τη βελτίωση των συμπτωμάτων, η κανονική διατροφή επανεισάγεται σταδιακά, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.

Θεραπεία: Από τα φάρμακα στο χειρουργείο

Συντηρητική Αντιμετώπιση

Η απλή οξεία εκκολπωματίτιδα μπορεί, σε επιλεγμένους ασθενείς, να αντιμετωπιστεί στο σπίτι με αντιβιοτικά από το στόμα και προσάρμοση της διατροφής.

Συνιστώνται προσωρινή ελαφρά ή υδρική διατροφή ανάλογα με την ανοχή, επαρκής ενυδάτωση, ανάπαυση και κατάλληλη αναλγησία. Επιδείνωση πόνου, υψηλός πυρετός ή έμετοι απαιτούν άμεση επανεκτίμηση και ενδεχομένως νοσηλεία για χορήγηση ενδοφλέβιας αντιβίωσης.

Χειρουργική Θεραπεία: Πότε είναι απαραίτητη;

Η χειρουργική θεραπεία της εκκολπωματίτιδας μπορεί να είναι απαραίτητη όταν η νόσος προκαλεί σοβαρές επιπλοκές ή σε επιλεγμένους ασθενείς με επαναλαμβανόμενα επεισόδια που επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενούς (χρόνιοι πόνοι, διαταραχή κενώσεων κλπ).

Έκτακτη επέμβαση μπορεί να απαιτηθεί σε περίπτωση διάτρησης και περιτονίτιδας ή αποστήματος που δεν αντιμετωπίζεται συντηρητικά ή με παροχέτευση, συριγγίου ή στένωσης του εντέρου με συμπτώματα απόφραξης.

Στα υποτροπιάζοντα επεισόδια, η απόφαση για προγραμματισμένη αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος του παχέος εντέρου εξατομικεύεται ανάλογα με τη βαρύτητα και τη συχνότητα των επεισοδίων και πραγματοποιείται πάντα σε απόσταση τουλάχιστον 6 μηνών από το οξύ επεισόδιο.

Σύγχρονες Τεχνικές: Λαπαροσκοπική Κολεκτομή

Η λαπαροσκοπική ή ρομποτική κολεκτομή για εκκολπωματίτιδα αποτελεί την σύγχρονη, ελάχιστα επεμβατική επιλογή, όταν απαιτείται αφαίρεση του πάσχοντος τμήματος του παχέος εντέρου.

Σε σύγκριση με την ανοικτή χειρουργική, πραγματοποιείται μέσω μικρών τομών και συνδέεται συνήθως με λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο, ταχύτερη κινητοποίηση και ανάρρωση, μικρότερη νοσηλεία και καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα.

Η επιτυχία της εξαρτάται από την κατάλληλη επιλογή ασθενούς και την εμπειρία του χειρουργού. Η εξειδίκευση και η εμπειρία της ομάδας μας σε πολύ μεγάλο αριθμό περιστατικών, πάνω από 20 χρόνια, με λαπαροσκοπική τεχνική εγγυάται την ασφαλή και αποτελεσματική αντιμετώπιση κάθε ασθενούς.